Παρασκευή, 21 Ιουλίου 2017

Ο ΦΑΡΟΦΥΛΑΚΑΣ - CAMILLA LACKBERG


Aπό το Nesbo στη Lackberg… κοινώς από τα σκληρά στα μαλακά… τόσο μαλακά που δεν καταλαβαίνεις τι παίρνεις… Δεν ήξερα, δεν ρώταγα; Δηλαδή ήξερα, αλλά την έφαγα τη φόλα…
Εντάξει, δεν λέω… ωραία είναι η ζωή όταν μας έχει κάτσει ένας ήρωας και πουλάει… όμως άντε τους αναγνώστες ποιος τους χέζει, αλλά ρε Lackberg, δεν έχεις να μας πεις κάτι άλλο, εκτός από την Ερίκα που αλλάζει πάνες και τον Μπερτίλ που και αυτός αλλάζει πάνες και ταΐζει μωρά και από τα μωρά της Άννας που όλες οι συμφορές του κόσμου πέφτουν πάνω της;;;
Δυστυχώς κανένα απολύτως ενδιαφέρον δεν βρήκα στο συγκεκριμένο βιβλίο πέρα από το ρομαντικό φάρο στο εξώφυλλο και τέσσερις μετρημένες σελίδες προς το τέλος του βιβλίου. Οι ήρωες είναι οι γνωστοί, Ερίκα – Πάτρικ, Άννα – Νταν, Μπερτίλ – Ρίτα κλπ κλπ κλπ κι ένα νέο πτώμα στην ήσυχη κατά τα άλλα Φιελμπάκα, του Μάτε (ή Ματς) λογιστή του δήμου. Και φυσικά ψάχνουμε γύρω – γύρω όλοι, το δολοφόνο.
Πέρα από το γεγονός πως οι ήρωες της Λάκμπεργκ, παραμένουν στάσιμοι και απίστευτα βαρετοί για όσους έχουμε διαβάσει όλα τα προηγούμενα βιβλία, αυτό το βιβλίο είναι ένα ‘μπουρδουλούκι’ γεγονότων, προσώπων και καταστάσεων. Μικρές πολύ μικρές ενότητες, πολλά πολλά πρόσωπα κι άλλα πρόσωπα, που χάνει η μάνα το παιδί και το παιδί τη μάνα. Άσχετες παντελώς ιστορίες μεταξύ τους, προφανώς για να μπερδέψει τον αναγνώστη ως προς το δολοφόνο, πρόσωπα και ιστορίες που αναρωτιέσαι όταν κλείνεις το βιβλίο για ποιο λόγο τα έβαλε όλα αυτά (πέρα από το προφανές για να γεμίσω σελίδες ή γιατί δεν είχα τι να πω…)
Το θέμα της κακοποίησης των γυναικών είναι κι εδώ παρόν (όχι πλέον μέσω της Άννας αλλά μέσω άλλων προσώπων) που αναρωτιέμαι αν η ιδανική σουηδική κοινωνία είναι χτισμένη πάνω σε πόνους γυναικών. Κακοποίηση, ναρκωτικά, συμμορίες μηχανόβιων, παιδικά τραύματα, μετατραυματικό στρες, οικονομικές απάτες, όλα μαζί μια ‘ρώσικη σαλάτα’… αυτά είχαμε αυτά βάλαμε…
Οι μόνες κάπως ενδιαφέρουσες σελίδες ήταν οι σελίδες του παρελθόντος (Φιελμπάκα 1875). Όμως ακόμα και σ’αυτές τις σελίδες όλο το στυλ και το μυστικό που κρυβόταν ήταν τόσο μα τόσο προβλέψιμα, τι κάνει νιάου – νιάου στα κεραμίδια…
Απ’όσο με βλέπω, θα αργήσω να ξαναδιαβάσω Λάκμπεργκ.
Βαθμολογία: ούτε τη βάση δεν πιάνει… ένα 4/10 με επιείκια…
Readathon 2017: Ένα βιβλίο μιας σειράς τεσσάρων ή περισσοτέρων βιβλίων [έλα, δεν θέλω χαζά πως δεν είναι σειρά βιβλίων…] [28/80]

Ο ΦΑΡΟΦΥΛΑΚΑΣ
Camilla Lackberg
Μετάφραση: Γρηγόρης Κονδύλης
Εκδόσεις Μεταίχμιο pocket, 2017

Σελίδες 608

Παρασκευή, 14 Ιουλίου 2017

Η δίψα - Jo Nesbo

I’m a Nesbomaniac! Κατά συνέπεια, δεν είμαι και τόσο αντικειμενικό. Λατρεύω τον cult ντετέκτιβ (δεν έχω ιδέα τι είναι ο cult ντετέκτιβ, αλλά αφού τόσοι χρησιμοποιούν τον όρο στην αστυνομική λογοτεχνία, γιατί να μην τον χρησιμοποιήσω κι εγώ;) Χάρι Χόλε.
Η επιστροφή του Χάρι δεν μπορούσε παρά να είναι δυναμική. Ο Χάρι υποτίθεται πως πλέον είναι ένας ευυπόληπτος οικογενειάρχης (οι ήδη φαν γνωρίζουμε πως παντρεύτηκε τη Ράκελ), κι ένας απλός καθηγητής στην Αστυνομική Ακαδημία του Όσλο. Όμως… αν έχεις την πετριά… ό,τι κι αν κάνεις, με την πετριά μένεις…
Εμφανίζεται έναw κατά συρροήν δολοφόνος και σκοτώνει γυναίκες… Κι όχι έτσι απλά της σκοτώνει… τους ρουφάει το αίμα… (όχι όπως μας ρουφάει εμάς το αίμα η εφορία, αλλά κανονικά) με μια σιδερομασέλα (μπρρρ…) Κι εκείνες πεθαίνουν από ακατάσχετη αιμορραγία. Κι ο Χάρι επανέρχεται στην ενεργό δράση κι ας μην θέλει (καλά τραβάτε με κι ας κλαίω…)
Και παρέα με όλους αυτούς τους φόνους, να τρέχουν και τα προσωπικά του. Η Ράκελ πέφτει σε κώμα κι ο Όλεγκ (ο γιος της Ράκελ) τα βάζει με τον Χάρι. Κι οι σκοτωμοί συνεχίζονται… και… και…
Ο ρυθμός καταιγιστικός, όπως μας έχει συνηθίσει ο Nesbo. Γνώριμα πρόσωπα από παλιά ο Τρουλς, ο Μίκαελ, η Ούλα… Νέα πρόσωπα όπως ο γιατρός Στέφενς και ο ψυχολόγος Σμιτ… Κι ο Νέσμπο συνεχώς προσθέτει πρόσωπα κι άλλα πρόσωπα που ώρες – ώρες χάνεις το λογαριασμό κι ενώ σε κάποιον άλλο συγγραφέα μπορεί να έλεγες ‘κούλαρε λιγάκι’, εδώ ok, it’s just Nesbo.
Αυτό που μου αρέσει στο Nesbo πέρα από την γρήγορη και ενίοτε χαοτική πλοκή (κάπως έτσι φαντάζομαι πρέπει να είναι και το μυαλό του εν λόγω συγγραφέα), είναι η κριτική που κάνει στη νορβηγική κοινωνία, μια κριτική ανεπαίσθητη αλλά καίρια που την βλέπει όποιος θέλει να την δει: μιλάει για τη νεολαία, για τα ΜΜΕ, για τις εξωσυζυγικές σχέσεις, για το εκπαιδευτικό της σύστημα, για τη διαφθορά…
Να προσθέσω πως είναι ένα βιβλίο γεμάτο μουσική… Πολύ συχνά αναφέρονται κομμάτια και συγκροτήματα, μουσική όμως άγρια, πανκ, χαρντ ροκ και ολίγον τζαζ, ωμή όπως ωμές είναι και οι περιγραφές του βιβλίου. Αποτελούν την τέλεια μουσική υπόκρουση καθώς το διαβάζετε, αλλά δεν εγγυώμαι για την ψυχολογική σας ισορροπία μετά (εγώ πάντως αισθανόμουν πως έμπαινε ο βαμπιριστής μες στη φωλιά μου και ρούφαγε το αίμα μου και ζάρωνε το πουκάμισο μου κι adios σκορόφιδο για πάντα…) Να, οι παλμοί, να οι λιποθυμίες, να οι panic attacks, να οι αϋπνίες, να όλα…
Και φτάνοντας στο τέλος… τελικά συγγραφέας και αναγνώστης, δεν μπορούν να κρύψουν την ηλικία τους… Ο Νέσμπο αναφέρει νοσταλγικά το βιβλίο «το ζεν και η τέχνη της συντήρησης της μοτοσυκλέτας» του Ρόμπερτ Πίρσιγκ, ένα από τα ευαγγέλια της μπίτνικ γενιάς μας… ή μήπως η γενιά μας δεν ήταν τελικά μπίτνικ;;;

Βαθμολογία: 10/10 (γιατί νιώθω αδελφή ψυχή με τον Χάρι Χόλε και θα ήθελα πολύ να πίναμε και ένα και δύο και τρία και τέσσερα Jim Beam στο νεοαποκτηθέν μπαρ του και να γίνουμε λιώμα – άντε καλά μετά θα μου έκανε κι έναν τούρκικο καφέ για να στανιάρω…)

Readathon 2017: Ένα βιβλίο που σας έχουν κάνει δώρο [27/80]

Η ΔΙΨΑ

Jo Nesbo
Μετάφραση: Κρυστάλλη Γλυναδιάκη
Εκδόσεις Μεταίχμιο, 2017
Σελίδες 664

Δευτέρα, 10 Ιουλίου 2017

Μαύρο φυλαχτό - Βαγγέλης Μπέκας


Με τα σεγκούνια και με τις φουστανέλες, δεν το ‘χω. Εγώ είμαι φίδι εξευρωπαϊσμένον, φίδι του άστεως και ουχί του λόγγου. Αλλά έλα που άστραψε και βρόντηξε μέσα μου, καθόσον φαίνεται, το αίμα των προγόνων μου κι αυτό το βιβλίο μου έκανε ‘κλικ’… Θες η λέξη μαύρο στον τίτλο του, θες η βεντέτα, θες που μύρισα αίμα κι αναστατώθηκε το μοβόρο ερπετό μέσα μου; Δεν ξέρω… πάντως ήθελα να το καταβροχθίσω. Και το καταβρόχθισα.
Κεντρικός ήρωας ο Μάρκος. Σουλιώτης. Αλλά Σουλιώτης κάλπικος κατά τους συντοπίτες του και κατά την οικογένειά του. Γιατί είναι κιοτής. Φοβάται το αίμα και τα γιουρούσια. Αντί να ονειρεύεται αποκεφαλισμένους Τούρκους, ονειρεύεται την κορφιάτισα αρχοντοπούλα, την Ελένη. Τον στέλνει ο Φώτος Τζαβέλας να κατασκοπεύσει τη μια τους Φραντσέζους, την άλλη τους Ρούσους που πηγαινοέρχονται στο νησί κι αυτός ορέγεται την κόρη μα κρυφοκοιτάει και τη μάνα που μπανιαρίζεται γυμνή στην κάμαρή της.
Όμως οι εποχές είναι δύσκολες κι ο Αλή Πασάς θέλει το Σούλι. Και οι Σουλιώτες μπορεί να είναι γενναίοι και τρανοί αλλά είναι κι Έλληνες. Και μαλώνουν αναμεταξύ τους για την αρχηγία και για άλλα δικά τους. Κι η φάρα του Μπότσαρη αφήνει το Σούλι και φεύγει. Και μέσα σ’όλο αυτό τον χαλασμό, πόλεμοι, πολιορκίες, πείνες και όλα τα δεινά και μια βεντέτα. Γιατί η Δέσπω, η αδελφή του Μάρκου, βρέθηκε σκοτωμένη. Και στο Σούλι, ο νόμος είναι απαράβατος. Το αίμα μιας γυναίκας ξεπλένεται με το αίμα τεσσάρων αντρών (και δεν πάνε νάναι κι οπλαρχηγοί…)
Ο Μπέκας περιγράφει την ιστορία του Σουλίου κατά την προεπαναστατική περίοδο. Το όραμα του Ρήγα, ο Περραιβός, ο Αλή Πασάς. Οι Τζαβελαίοι και οι Μποτσαραίοι. Το Κούγκι. (όχι αυτό το ψευτο-Κούγκι του Καμμένου… το αληθινό Κούγκι του μοναχού Σαμουήλ…) Έχει ανακατέψει τόσο καλά τα υλικά της ιστορίας και της μυθιστορίας που χάνεις τι είναι αλήθεια και τι είναι ψέμα. Κι είναι όλα καλά συνταιριασμένα.
Η γλώσσα του συγγραφέα ενίοτε λυρική ενίοτε ωμή και το ιδίωμα της περιοχής να βγαίνει τόσο αβίαστα τόσο φυσικά που καταλαβαίνεις πως ο άνθρωπος το κατέχει, είναι κτήμα του και δεν το ‘βαλε για να το βάλει γιατί έτσι προστάζει η μόδα της εποχής. Μπαίνουν οι λέξεις στη σωστή σειρά κι ακούς στα αυτιά σου την ντοπιολαλιά και νομίζεις πως είσαι και συ στο Σούλι και πολεμάς. Καλά, εντάξει τόσο γενναίο δεν θα μουνα, αλλά κάτω από καμιά μαύρη πέτρα, μπορεί και να μ’έβρισκες…
Ξεχώρισα δυο σκηνές… Πολύ δυνατές… σκηνές από κείνες που όταν τα χρόνια περάσουν, μπορεί να διαβάζονται και ως απόσπασμα σε κάποιο σχολικό βιβλίο (βέβαια τότε οι μαθητές θα βρίζουν το συγγραφέα για τον οίστρο που είχε αλλά το απόσπασμα θα έχει μείνει στην αθανασία…)
Η μία σκηνή είναι η σκηνή της μάχης σώμα με σώμα… το σπαθί να σκίζει τα σωθικά, η μυρωδιά του αίματος να πλημμυρίζει το χαρτί, οι κραυγές να τρυπούν τ’αυτιά σου. Συνειρμικά μου ήρθε μια ανάλογα δυνατή σκηνή που είχα διαβάσει χρόνια πριν στο «Νάνο» του νομπελίστα Περ Λάγκερβιστ που ο πρωταγωνιστής βαφτίζεται με τον ίδιο τρόπο στον αχό του πολέμου, στην έξαψη της μάχης, εκεί που ο σκοτωμός του άλλου γίνεται η πρέζα σου.
Κι αργότερα μια σκηνή βαθιά συγκινητική. Η σκηνή με την αλεπού. Ο ήρωας πεθαίνει της πείνας κι όμως αφήνει την αλεπού να ζήσει γιατί έχει ζευγάρι. Πολύ δυνατή σκηνή. Μέχρι κι η δική μου σκληρή καρδιά λύγισε και λέω να πάω να βρω κάνα ταίρι μπας και τη γλιτώσω κι εγώ όταν θα πέσουν να με φάνε.
Πάρτε κι ένα μίνι απόσπασμα δώρο από μένα. Το φιλοσοφικό ερώτημα της ημέρας!
«Τι κατάρα και τούτη να πολεμάς μια ολάκερη ζωή για τη λευτεριά σου. Πόσο ν’αντέξει ο άνθρωπος να μη γίνει δούλος;»
Λοιπόν, το βιβλίο αξίζει δεκαράκι κι επειδή μάλλον μ’έπιασαν κι οι ζέστες κι από την πολλή ζάλη δεν ξέρω τι λέω και τι γράφω, ‘μπράβο’ στο συγγραφέα για την έρευνα, για τη γραφή, για το θέμα, για το βιβλίο.
Παρατήρηση τελευταίας στιγμής: το βιβλίο είναι γραμμένο στο πρώτο πρόσωπο. Μιλάει δηλαδή συνεχώς ο Μάρκος, ο ήρωας. Κι ενώ αυτό δίνει ζωντάνια στο κείμενο και μπαίνεις κι εύκολα στην ψυχοσύνθεσή του, κάποιες στιγμές ολίγον κουράζει…

Readathon 2017: Ένα βιβλίο που διαδραματίζεται κατά τη διάρκεια κάποιου πολέμου (η πολιορκία του Σουλίου από τον Αλή Πασά… πόλεμος διαολεμένος και ξεχασμένος…) [26/80]

ΜΑΥΡΟ ΦΥΛΑΧΤΟ
Βαγγέλης Μπέκας
Εκδόσεις Ψυχογιός, 2015
Σελίδες 448

Τετάρτη, 5 Ιουλίου 2017

Ο προφήτης - Χαλίλ Γκιμπράν

Δεν είναι βόας, δεν είναι κροταλίας, δεν είναι μυθιστόρημα, δεν είναι νουβέλα, δεν είναι ποίηση, είναι το απόσταγμα σοφίας του Λιβανέζου ποιητή Χαλίλ Γκιμπράν.
Μικρό και καλαίσθητο, ενίοτε τρυφερό ωσάν την καρδιά ενός μαρουλιού, ο Γκιμπράν χωρίζει το έργο του σε μίνι κεφάλαια με τίτλους που παραπέμπουν σε όλες αυτές τις φιλοσοφικές αναζητήσεις που έχουν οι άνθρωποι (καλά όχι όλοι οι άνθρωποι, μην τα ισοπεδώνουμε κι όλα) κατά της διάρκεια της ζωής τους, για τον έρωτα, τον πόλεμο, την αγάπη, τη θρησκεία, το θάνατο κλπ κλπ.
Το βιβλίο εκδόθηκε για πρώτη φορά το κοντινό 1923 και στη συνέχεια, ο ποιητής φύλαξε για 4 χρόνια το χειρόγραφο μέχρι να ωριμάσει σαν ένα καλό chardonnay. Αλλεπάλληλες εκδόσεις, αλλεπάλληλες μεταφράσεις και να που το βιβλίο τριγυρίζει στη φωλιά μου, από δωμάτιο σε δωμάτιο, από τραπεζάκι σε τραπεζάκι, από καλάθι σε καλάθι κι από ράφι σε ράφι.
Εννοείται πως δεν μπόρεσα να το διαβάσω μονορούφι… Γουλιά – γουλιά… Κεφάλαιο – κεφάλαιο γιατί η πολλή σοφία έπεφτε βαριά στο κεφάλι μου και το μυαλό μου γινόταν χυλός. Τι να πω τώρα; Εάν μου άρεσε; Ναι μου άρεσε… και θα συνεχίζει να τριγυρνάει από ράφι σε ράφι κι από τραπέζι σε τραπέζι για να παίρνω τζούρες σοφίας όταν θέλω να αισθανθώ σκορόφιδον φιλοσοφικόν και φιλοσοφημένον…
Βαθμολογία: 10/10 (γιατί καταλαβαίνεις πως είναι ένα βιβλίο που σε ξεπερνά ακόμα κι αν δεν το καταλαβαίνεις)
Readathon 2017: Ένα non-fiction βιβλίο [εκτός από βιογραφία/απομνημονεύματα] [25/80]

Ο ΠΡΟΦΗΤΗΣ
Χαλίλ Γκιμπράν
Μετάφραση: Γιώργος Λαμπράκος
Εκδόσεις Πατάκη, 2013
Σελίδες 141

Κυριακή, 25 Ιουνίου 2017

Ο διάβολος τραγουδούσε τα μπλουζ - Λίλλυ Σπαντιδάκη


Ένα βιβλίο από Ελληνίδα συγγραφέα και μήτε ελληνικό χωριό στις σελίδες του μήτε Έλληνας ζεν πρεμιέ μήτε ελληνική αρχοντιά για δείγμα… Τολμηρό εγχείρημα ομολογώ και μόνο γι’αυτό αξίζουν τα εύσημα στη συγγραφέα.
Το βιβλίο κινείται σε δύο χρονικές περιόδους… τη δεκαετία του 1940, σ’ένα οικοτροφείο αρρένων στη Σκωτία όπου διοικείται από μοναχούς και στη δεκαετία του 1960 στη Νέα Ορλεάνη όπου η τζαζ είναι παντού και οι μαύροι ψάχνουν ακόμα τα δικαιώματά τους…
Μια παρέα αγοριών, ο Τζέικομπ, ο Νίκολας, ο Άλεξ, ο Πίτερ και ο Μαρκ, κολλητοί από τα χρόνια του οικοτροφείου μ’ένα σκοτεινό μυστικό να τους ενώνει κι ίσως να επιβάλλει τη φιλία τους και στα χρόνια που θα περάσουν. Και μια γυναίκα, η Ζόλα. Μαύρη. Με δέρμα μαύρο και γυαλιστερό σαν τον έβενο. Εκπάγλου καλλονής που μήτε αρσενικό κουνούπι δεν μπορεί να της αντισταθεί. Και μαντέψτε; Και οι πέντε φίλοι, με τον ένα ή τον άλλον τρόπο, πέφτουν στα δίχτυα της… Κι εκείνη τους παίζει… Με όλους τους τρόπους… Όχι, μην με πείτε χυδαίο… Έρωτας; Ανάγκη; Μίσος; Συμφέρον; Εκδίκηση;
Το βιβλίο παρά τις αδυναμίες του, με εξέπληξε ευχάριστα. Είχε δυναμική. Είχε πάθος. Είχε μικρά στακάτα κεφάλαια που διαβάζονταν απνευστί. Είχε γλώσσα ρέουσα. Είχε μουσική. Πολλή μουσική. Τίτλος κάθε κεφαλαίου κι ένα μουσικό κομμάτι. Συνήθως jazz. Και γι’αυτό η ανάγνωση ήταν μια ενδιαφέρουσα και πρωτοποριακή εμπειρία. Γιατί διάβαζα κάθε κεφάλαιο ακούγοντας τη μουσική που πρότεινε η συγγραφέας. Κι ήταν σαν να λίκνιζα κι εγώ το φιδίσιο μου κορμί στους ρυθμούς των χάλκινων. Είχε σασπένς. Κι είχε μηνύματα. Στην ουσία είχε μήνυμα. Το εξής ένα. Την σεξουαλική κακοποίηση. [και όχι όπως πολλοί θα νομίσετε την καταπίεση των μαύρων]. Για να λέμε και την αλήθεια, εγώ στο βιβλίο δεν είδα και πολύ κακοποίηση της Ζόλα το 1963. Όλοι στην παρέα, άντρες, γυναίκες και παιδιά (καλά, παιδιά δεν είχε) μια χαρά την καλοδέχτηκαν.
Το βιβλίο όμως είχε κι αδυναμίες. Με πρώτη απ’όλες την επιμέλεια. Λαθάκια μπόλικα, που ενοχλούσαν τους ψυχαναγκαστικούς αναγνώστες όπως την αφεντιά μου.  Αντιγράφω πρόταση: «Το αέρινο περπάτημά της και τα μαλλιά της έπεφταν στην πλάτη της και να χάιδευαν την ούρα της» (σελ. 231). Ό,τι καταλάβατε, καταλάβατε… Επίσης, το πεντάρι της αντροπαρέας με μπέρδεψε αρκετά. Καθώς, δεν δόθηκε κανένα φυσικό χαρακτηριστικό κανενός αγοριού, δεν μπορούσα να τους πλάσω στη φαντασία μου: π.χ. ο ξανθός, ο κοντός, ο ψηλός, με τη γαμψή τη μύτη. Δεν μπορούσα με τίποτα να τους κάνω εικόνα κι έτσι μπερδευόμουν σχεδόν σε όλο το βιβλίο να δω ποιος είναι ποιος αφού στο κάτω – κάτω όλοι την ίδια εμμονή είχαν. Και τέλος, το ψυχολογικό προφίλ της Ζόλα ήταν ολίγον σαθρό. Εκδίκηση… ναι… αλλά με τοιούτον τρόπο;;; Χμχμχμχ…. Αθώοι κι ένοχοι όλοι στο ίδιο καζάνι;;; Χμχμχμχμχμ ξανά….
Κι επειδή το βιβλίο είναι γεμάτο σεξ, αχαλίνωτο σεξ… θα σας πω πως αισθάνθηκα… σαν να είσαι με κάποιον – κάποια που γουστάρεις τρελά, να πέφτεις σε αχαλίνωτο σεξ και τη στιγμή που ετοιμάζεσαι για τον οργασμό, να χτυπάει την πόρτα η πεθερά σου και να χάνεται η μαγεία στη στιγμή και πάει ο οργασμός για άλλες παραλίες… Όμως ξέρεις, πως αυτός ο εραστής έχει πολλά να δώσει, οπότε θα του δώσεις κι άλλη ευκαιρία. Κοινώς, θα ξαναδιαβάσω Σπαντιδάκη.

Κι ας πάω και στη βαθμολογία… 7.8/10 (το οχτάρι το ‘χασε λόγω επιμελείας…)

Υ.Γ. Αν και εντελώς διαφορετικός χωροχρόνος, άλλα πρόσωπα και άλλη πλοκή, ωστόσο το «ο διάβολος τραγουδούσε τα μπλουζ» μου θύμισε σε πολλά σημεία το «φιλί στα μάτια» της Τραυλού που διάβασα πρώτα. Η βασική θεματική κοινή και κάποια άλλα κοινά αλλά δεν σποϊλεριάζω γιατί είναι το ‘ζουμί’ των βιβλίων…

Readathon 2017: Ένα βιβλίο που ο πρωταγωνιστής δεν είναι λευκός [24/80]

Ο ΔΙΑΒΟΛΟΣ ΤΡΑΓΟΥΔΟΥΣΕ ΤΑ ΜΠΛΟΥΖ
Λίλλυ Σπαντιδάκη
Εκδόσεις Πηγή, 2016

Σελίδες 383

Τρίτη, 20 Ιουνίου 2017

Το κατά Ιησούν Ευαγγέλιον - Ζοζέ Σαραμάγκου


Είχα καιρό να διαβάσω Σαραμάγκου κι είχα ξεχάσει πως οι προτάσεις του είναι σαν τον θειο μου τον ανακόντα, ένα πράγμα. Πας, πας, πας και τελειωμό δεν έχουν. Μαλωμένος ο Σαραμάγκου προφανώς εκ γενετής με τα σημεία στίξης και δη με τις τελείες, που αν πετύχεις πάνω σε τελεία, κάνεις το σταυρό σου, παίζεις κι ένα τζόκερ, γιατί τέτοια τύχη που θα την ξαναβρείς… Στις δέκα πρώτες σελίδες, τα ‘φτυσα… Είπα ‘φιδάκι μου όμορφο, πάει γέρασες, δεν είναι τα επικίνδυνα σπορ πια για σένα…’. Όμως όσο διάβαζα αυτός ο Πορτογάλος μάγος της λογοτεχνίας, που ούτε Πανεπιστήμια τελείωσε ούτε τίποτα [να τα βλέπουν αυτά κάποιοι λούμπεν κουλτουριάρηδες δικοί μας], με πήρε και με σήκωσε.
Το «κατά Ιησούν Ευαγγέλιο» είναι ένα «αιρετικό» ευαγγέλιο, είναι η άποψη του άθεου, κατά δήλωσή του, Σαραμάγκου για τη ζωή του Θεού και του ανθρώπου Ιησού. Όταν πρωτοκυκλοφόρησε, οι θεούσες της καθολικής εκκλησίας της Πορτογαλίας (δεν έχουμε μόνο εμείς το χάρισμα), τον έκραξαν, τον αποκήρυξαν και τον έστειλαν αυτοβούλως στο Λανθαρότε. Σαφώς, όποιος πάρει να διαβάσει το βιβλίο, περιμένοντας να δει τα γεγονότα όπως τα εξιστορεί η Καινή Διαθήκη, πράττει λάθος μεγάλο. Εδώ ο Σαραμάγκου αφηγείται την ιστορία αλλιώς, ξεκινώντας από τη σύλληψη μέχρι τη Σταύρωση, παρουσιάζοντας τα γεγονότα με τη δική του ματιά (σταύρωση του Ιωσήφ, ο θάνατος των βρεφών από τον Ηρώδη, το πρώτο θαύμα στην Κανά κλπ κλπ κλπ). Η συλλογιστική και οι πνευματικές ανησυχίες του Σαραμάγκου μου θύμισαν πολύ τον δικό μας Καζαντζάκη και κατέληξα στο συμπέρασμα πως τελικά οι ‘άθεοι’ αυτής της συνομοταξίας, είναι αυτοί που πραγματικά αγαπούν τον Θεό.
Ο Ιησούς παρουσιάζεται με όλες τις ανθρώπινες αδυναμίες του, με τις πνευματικές ανησυχίες του, με τα ηθικά του διλήμματα εάν πρέπει να ακολουθήσει το δρόμο που χάραξε ο Θεός για εκείνον, γνωρίζοντας το μακελειό που θα ακολουθήσει στην ανθρωπότητα για την εξάπλωση του χριστιανισμού. Η κοινωνική κριτική που ασκεί ο συγγραφέας, ιδίως όσον αφορά τη θέση της γυναίκας τότε και τώρα είναι διάχυτη σε διάφορα σημεία. Το χιούμορ, σαρκαστικό, ειρωνικό, λεπιδόπτερο (άσχετο αλλά μου άρεσε η λέξη) κόβει σαν χειρουργικό νυστέρι. Έπιασα πολλές φορές τον εαυτό μου να χαμογελάει με τις ατάκες του συγγραφέα.
Η μάχη του Καλού και του Κακού… η ύπαρξη του Κακού που είναι αναγκαία για να υπάρξει το Καλό… ένας Θεός Σύννεφο - Καπνός κι ένας Διάβολος Ποιμένας… η συζήτηση μεταξύ τους, από τα απολαυστικότερα σημεία του βιβλίου… Κι εγώ, ως όφις κατηραμένος, μαντέψτε προς ποιανού πλευρά έκλινα… Κρίμα να προδώσω και τη ράτσα μου…
Ένα βιβλίο απολαυστικό, χορταστικό, που το γέμισα κοκκινάδια (από το μαρκαδόρο υπογράμμισης – μην πάει το μυαλό σας στο πονηρό) για να μην χάσω καμιά από τις κρυμμένες σοφίες… ένα βιβλίο βαθιά πνευματικό, βαθιά θρησκευόμενο, ένα βιβλίο για όσους ψάχνουν το Θεό εδώ στη Γη ή στον ουρανό… ένα βιβλίο τόσο για ανθρώπους όσο και για φίδια με ή χωρίς ουρά…

Βαθμολογία: 10/10 Χ10 ω! 10

Readathon 2017: Ένα βιβλίο που ο πρωταγωνιστής είναι ιστορικό πρόσωπο [23/80]

ΤΟ ΚΑΤΑ ΙΗΣΟΥΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ
Ζοζέ Σαραμάγκου΄
Μετάφραση: Αθηνά Ψυλλιά
Εκδόσεις Καστανιώτη, 2010

Σελίδες 398

Τετάρτη, 7 Ιουνίου 2017

Φιλί στα μάτια - Πασχαλία Τραυλού


«Φιλί στα μάτια» σημαίνει λένε χωρισμός… μα πόσο πολιτισμός βρε παιδί μου; Πόσο επίπεδο πια; Εμείς πάντως στην οικογένεια όταν χωρίζουμε, ούτε φιλιά ούτε αγκαλιές δίνουμε… Μαλιοτράβηγμα ναι, υστερίες ναι, πέφτει και καμιά ανάποδη ξεγυρισμένη κι αν έπεσε και κέρατο ‘μπουρλότο’ (κι ο νοών νοείτω…)
«Φιλί στα μάτια» λοιπόν ο τίτλος του νέου βιβλίου της Τραυλού… κι όπως υπονοεί ο τίτλος, νάστε έτοιμοι για χωρισμούς, για απώλειες, για οριστικά αντίο, για θανάτους… κι όχι μόνο ερωτικούς αλλά και οικογενειακούς και… και… πολλά τέλος πάντων…
Το βιβλίο χωρίζεται σε δύο μέρη… στο μακρινό τότε… και στο κοντινό τότε… Το μακρινό τότε ξεκινάει από τη δεκαετία του τριάντα και φτάνει κάπου μέχρι εκεί τη δεκαετία του εξήντα… Η εφοπλιστική οικογένεια των Βασταρδήδων γεννά μόνο αρσενικά παιδιά… και οι άρρενες απόγονοι παντρεύονται μόνο γυναίκες από σπίτι για να τους φτιάχνουν απογόνους (σαν τις κουνέλες ένα πράγμα αλλά χωρίς την ποσότητα…). Η Ανδρομάχη Βασταρδή γεννά τον Οδυσσέα… μόνο που ο Οδυσσέας μας βγαίνει ολίγον ψυχοπονιάρης, ρομαντίκ ψυχή κι ερωτεύεται… και φυσικά ερωτεύεται την πιο λάθος κοπέλα… την Ερατώ (όχι αυτήν από τους ‘ψίθυρους καρδιάς’, αυτή την πρόλαβε ο Γκλέτσος)… Ποιος είδε τον Κλέαρχο Βασταρδή (τον πατέρα εφοπλιστή) και δεν φοβήθηκε! Όμως το ειδύλλιο με τα έτσι του και τα αλλιώς επιβιώνει μέχρι… (ε! δεν θα σας τα πω και όλα…) Και δίπλα σε αυτό το ζεύγος, η Μαριγώ (η υπηρέτρια που όλα τα ξέρει μα τίποτα δεν λέει), ο Ζαννής ένα παιδί – μπουμπούκι για σπίτι (αν τους θέλεις τέτοιους κολλητούς, τι τους θέλεις τους εχθρούς;), η Ζιζί και η Ζωζώ κι ένα καθολικό μοναστήρι…
Και μετά έρχεται το κοντινό τότε… εκεί στη δεκαετία του 1980 σ’ένα αρχοντικό της Πλάκας… μια θλιμμένη ζωγράφος και η γρια σπιτονοικοκυρά… Πώς θα ενωθούν αυτά τα δύο κομμάτια; (εδώ σε θέλω κάβουρα να περπατάς στα κάρβουνα…)
Να πω τώρα και τη γνώμη μου (όχι βέβαια πως αφορά κανέναν αλλά εγώ θα την πω…)
Το πρώτο μέρος είναι καταιγιστικό… πολλά πρόσωπα, πολλά γεγονότα, πολύ τρέξιμο (ουφ! λαχάνιασα). Δεν σε αφήνει ανάσα να πάρεις… Από τη μια μεριά καλό (δεν βαριέσαι), από την άλλη, δεν προλαβαίνεις κάποια πράγματα να τα συγκρατήσεις. Κάποιοι ήρωες μένουν χάρτινοι, όπως είναι ο Οδυσσέας. Πιο ψεύτικος πεθαίνεις (μα τόσο μ… πίτουρας; Τίποτα δεν καταλάβαινε;;;) Αντίθετα ο αντιπαθής Κλέαρχος, ο έντιμος Λαέρτης, η πιστή Πηνελόπη, ακόμα και η μικρή Μάχη σκιαγραφούνται μια χαρά…
Το δεύτερο μέρος είναι κλάσεις ανώτερο από το πρώτο. Το στυλ της γραφής αλλάζει… ο ρυθμός χαλαρώνει… οι σκέψεις των ηρώων μπαίνουν σε μια τάξη… κάποιες απαντήσεις δίνονται… Προλαβαίνεις να γνωρίσεις τους ήρωες, να τους καταλάβεις, να τους συμπονέσεις, να τους συμπαθήσεις ή ακόμα και να τους αντιπαθήσεις με την ησυχία σου…
Χωρίς να αποτελεί το βασικό θέμα του βιβλίου, η συγγραφέας καταπιάνεται με τη σεξουαλική εκμετάλλευση των γυναικών και το αισχρό φαινόμενο του trafficking (φαινόμενον διαχρονικόν και ουχί σημερινόν…). Αν βέβαια κάποιος με ρωτούσε ποιο είναι το βασικό θέμα του βιβλίου, δεν θα έλεγα ούτε την απώλεια ούτε τη γυναικεία εκμετάλλευση. Θα έλεγα τη μητρότητα… τη χαμένη μητρότητα, τη μητρότητα που δεν έρχεται, τη νορμάλ μητρότητα, τη μητέρα που αισθάνεται μητέρα αλλά δεν είναι μητέρα γιατί ούτε γέννησε ούτε υιοθέτησε αλλά μεγάλωσε (βλέπε Μαριγώ) κλπ κλπ.
Για να τελειώνουμε (γιατί μια κουβέντα είπα να πω και πάλι δεν μπόρεσα να κλείσω το βρωμόστομά μου), να δώσω κι ένα βαθμό:
Ένα 8/10 μια χαρά είναι…
Readathon 2017: Ένα βιβλίο που κυκλοφόρησε για πρώτη φορά μέσα στο 2017 [22/80]
Υ.Γ. Όχι που δεν θα έλεγα και την κακία μου… Η Μαριγώ υποτίθεται πως είναι Σμυρνιά, ερχόμενη στην Άνδρο μετά την καταστροφή του ’22. Και η συγγραφέας αποφασίζει να την βάλει να μιλάει με προφορά. Μόνο που δεν μιλούσαν έτσι οι Σμυρνιές. Έτσι μιλούσαν οι Πολίτισσες (μια Λωξάντρα ας πούμε…). Αυτό το κομμάτι του ιδιόλεκτου και της προφοράς είναι τόσο ιδιαίτερο, που αν δεν το έχετε, please μην το χρησιμοποιείτε!

ΦΙΛΙ ΣΤΑ ΜΑΤΙΑ
Πασχαλία Τραυλού
Εκδόσεις Διόπτρα 2017

Σελίδες 592