Πέμπτη, 14 Ιανουαρίου 2016

Ο λύκος της στέπας - Έρμαν Έσσε


Ήρθαν παραπροχθές επίσκεψη τα σκιούρια στο σκοροφιδοφωλιά μου κι έφεραν και το «κατιτίς» τους. «Κάτι για να τσιμπήσεις», μου είπαν. Ως γνήσιο αδηφάγο σκορόφιδον, άνοιξα το πακέτο κι από μέσα μύριζαν ολόφρεσκα 3 βιβλία του Έσσε (που παρεπιπτόντως η μία έκδοση τον ‘έδινε’ αλύπητα. Χέρμαν Χέσσε… Ευτυχώς που δεν ήταν Έλληνας γιατί πως θα έκανε καριέρα με τέτοιο όνομα στην Ελλάδα;). Δίλημμα μεγάλο με ποιο να ξεκινήσω, δεν το σκέφτηκα και πολύ, ας ξεκινήσω με το master piece του, με το best sellerάκι του, με το καλυτερότερό του ένα πράμα, και να με βουτηγμένο στο «Λύκο της Στέπας».
Ο Χάρυ είναι ένας μεσήλιξ που λατρεύει το διάβασμα και την κλασική μουσική αλλά ταυτόχρονα είναι κι ‘ο λύκος της στέπας’. Μέσα στο ίδιο κορμί, ψυχή και μυαλό, υπάρχουν δύο εντελώς διαφορετικά όντα, ένα ήρεμο ανθρωπάκι κι ένα άγριο θηρίο, που άλλοτε απλώς ανταλλάσσουν ρόλους και άλλοτε κατασπαράσσονται.
Ο Χάρυ έχει πάρει μία σοβαρή απόφαση. Σε κάνα – δυο χρόνια που θα ‘πατήσει’ τα πενήντα, θα την κάνει για αλλού (για το επέκεινα δηλαδή…) με ελαφρά πηδηματάκια, επιλέγοντας την αυτοχειρία (κοινώς αυτοκτονία). Έλα όμως που κάποια στιγμή, πριν από αυτά τα έρμα τα πενήντα, θα γνωρίσει την Ερμίνα, πολύ νεότερη, πολύ ομορφότερη, πολύ πιο μέσα στην αληθινή ζωή. Η Ερμίνα θα πιάσει το Χάρυ από το χέρι, κι απ’το λαιμό αν χρειαστεί, θα του μάθει να χορεύει φοξ τροτ και εν τέλει θα τον μάθει να ζει.
Στο βιβλίο, ο Έσσε, τίποτα δεν φαίνεται να έχει αφήσει στην τύχη. Η επιλογή του γυναικείου ονόματος Ερμίνα, είναι ξεκάθαρα το alter ego του ίδιου του συγγραφέα (Έρμαν – Ερμίνα), δηλώνοντας άμεσα τα χιλιάδες πρόσωπα που όλοι κρύβουμε μέσα μας. Η ψυχανάλυση, το υποσυνείδητο, τα όνειρα, οι ουσίες, οι εθισμοί, η jazz, το σοβαρό και το μη σοβαρό κυριαρχούν σε όλο το κείμενο.
Με εξέπληξε το γεγονός πως ένα βιβλίο που έχει γραφτεί το 1927 είναι τόσο σύγχρονο, τόσο στο λεξιλόγιο όσο και στη θεματολογία. Θα μου πεις γι’αυτό και είναι και κλασικό, γι’αυτό και ο τύπος πήρε Νόμπελ και όχι το λογοτεχνικό βραβείο του uber Kupferzell (σαν το βραβείο της άνω Ραχούλας ένα πράγμα)… Είναι ένα βιβλίο γεμάτο μουσική, γεμάτο Μότσαρτ και Μπετόβεν (για τους χάι αναγνώστες), γεμάτο jazz (για τους λούμπεν αναγνώστες)… ένα βιβλίο σουρεάλ ώρες – ώρες, ιδίως στο τέλος όπου ο Χάρυ απ’ότι φαίνεται είναι ‘τίγκα στα σκληρά’.
Εν ολίγοις, ένα βιβλίο σαφώς όχι εύκολο (τουλάχιστον για μένα). Κάποια σημεία μου έφευγαν αργά, ήθελα να τα καταλάβω, γυρνούσα πίσω ξανά και ξανά. Επιμένω πως είναι βιβλίο όχι για να ξεσκάσεις και να περάσεις ωραία, είναι ένα μυθιστόρημα – δοκίμιον, και ολίγον φιλοσοφία και ολίγον ψυχολογία και ολίγον αυτογνωσία… Γι’αυτό χρειάζεται καθαρό μυαλό για να ρουφήξεις τα νοήματά του…
Αντιλαμβάνομαι πως ήρθε η ώρα της βαθμολογίας. Πώς να βαθμολογήσω εγώ ένα ταπεινό σκορόφιδον ολόκληρο νομπελίστα; Οπότε κατατάσσω το «Λύκο της στέπας» σ’εκείνα τα βιβλία που τίθενται αυτομάτως εκτός συναγωνισμού. Κάποια στιγμή της ζωής σας, θα πρέπει να του ρίξετε μια ματιά (να είστε όμως ήρεμοι και νηφάλιοι….)

Υ.Γ. Αν πρέπει ωστόσο να διαλέξω ανάμεσα στο «Λύκο της στέπας» και στο «Σιντάρτα», διαλέγω de facto το «Σιντάρτα». Ήταν πιο του στυλ μου, πιο εσωτερικόν, πιο ψυχολογικόν και κατ’εμέ πιο ώριμον. 

Υ.Γ.2 Μπορείτε να διαβάζετε με τη μουσική υπόκρουση το Yearning (jazz κομμάτι του 1925 που αναφέρει ο ίδιος ο Έσσε στο βιβλίο). Θα το βρείτε στο Youtube. Θα σας το έβαζα για να μην πολυψάχνεστε αλλά κάτι περίεργο μου κάνει το μηχάνημα...

Ο ΛΥΚΟΣ ΤΗΣ ΣΤΕΠΑΣ
Έρμαν Έσσε
Μετάφραση: Νίκος Μπατσίδης
Εκδόσεις Γράμματα, (ο εκδότης δεν γράφει χρονολογία)
Σελίδες 223