Δευτέρα, 2 Μαΐου 2016

Εκατό χρόνια μοναξιά - Γκαμπριέλ Γκαρσία Μάρκες



Εάν ανήκετε στα πετεινά του ουρανού που λατρεύουν να πετάνε στον ουρανό κι ενίοτε να πατούν στη γη, τότε θα το λατρέψετε αυτό το βιβλίο. Εάν πάλι ανήκετε στη συνομοταξία εκείνων των ζωντανών που επιθυμούν να πετάνε γερά στη γη, τότε αφήστε το και πάτε παρακάτω…
Εάν περιμένετε να σας πω την υπόθεση, άδικα θα περιμένετε γιατί είναι αδύνατον να περιγράψει κανείς με λίγα λόγια τι συμβαίνει μέσα στο μυαλό του Μάρκες και κατ’επέκταση σε τούτο το βιβλίο. Πρόκειται για το χρονικό της οικογένειας Μπουενδία, ένα χρονικό που καλύπτει εκατό χρόνια όχι μόνο μοναξιάς αλλά και έρωτος, ασυδοσίας, πολιτικών αναταραχών και διάφορων άλλων ευτράπελων, ένα χρονικό που καλύπτει όχι μία ούτε δύο αλλά πέντε ολόκληρες γενιές Μπουενδία.

Ιπτάμενες ψάθες, κόκκινα μυρμήγκια, ένα τρένο με διακόσια βαγόνια, χρυσά νομίσματα σ’ένα γύψινο Ιησού, ένα χρυσό δοχείο νυχτός συνυπάρχουν αρμονικά με τους ήρωες που συνομιλούν και εν γένει ζουν στο ίδιο σπίτι με όλους τους Μπουενδία που υπήρξαν κάποια στιγμή στο παρελθόν… Και μέσα σ’όλο αυτό το σουρεαλιστικό σύμπλεγμα του Μάρκες, δυο γουρουνοουρές… μια στην αρχή και μια στο τέλος… για να κλείσει ο κύκλος… για να συμπληρωθεί ο εκατονταετής κύκλος της μοναξιάς…
Στην αρχή του βιβλίου, ο Μάρκες μας δίνει το γενεαλογικό δέντρο της οικογένειας για να μην χαθούμε… ένα γενεαλογικό δέντρο που σε κάθε κλαδί του κρύβεται τουλάχιστον ένας Χοσέ Αρκάδιο και καμιά δεκαριά Αουρελάνιο… όποιος κάνει το λάθος και προσπαθήσει να καταλάβει ποιος είναι ποιος, στο δρόμο κάπου θα το χάσει… Ευτυχώς, δεν έπεσα στην παγίδα… Μία μόνο φορά άφησα τον εαυτό μου να γυρίσει πίσω και μετά αφέθηκα… Αφέθηκα με όλη τη σημασία της λέξης…

Ο Μάρκες τελικά είναι από κείνη τη στόφα των παλιών παραμυθάδων που κάθεσαι και τον ακούς με το στόμα ανοιχτό… δεν σε νοιάζει τι λέει… σημασία έχει πως το λέει… ο τρόπος που αφηγείται… όλα φαντάζουν φυσιολογικά, όλα φαντάζουν μαγικά… Κι επειδή οι θεωρητικοί έχουν και μια μανία να κολλάνε ταμπέλα σε όλους, του κόλλησαν την ταμπέλα «μαγικός ρεαλισμός». Στα βήματά του πάτησε κι η Αλιέντε με το «Σπίτι των πνευμάτων»…
Κι επειδή ο Μάρκες δεν είναι νομπελίστας από σπόντα (κι ας δήλωνε ο ίδιος ένα χρόνο πριν από τη βράβευσή του πως ένα βραβείο Νόμπελ ήταν ό,τι χειρότερο μπορούσε να του συμβεί), παρουσιάζει όλα τα κακώς και καλώς κείμενα της Λατινικής Αμερικής: εμφύλιοι πόλεμοι, διεφθαρμένοι πολιτικοί, συγκαλύψεις και παραποίηση της ιστορίας, πουριτανικός καθολικισμός και ελεύθερες δοξασίες γηγενών, νόθα και νόμιμα παιδιά… Ένα μωσαϊκό της Λατινικής Αμερικής που δυστυχώς έχει πολλά κοινά με τη σημερινή Ελλάδα (σκοροφιδικόν πολιτικό σχόλιον είναι αυτό…)
Μπορώ να καταλάβω αυτούς που χάθηκαν στις δαιδαλώδεις ιστορίες του και το παράτησαν στη μέση, όμως εγώ είμαι σκορόφιδον πετάμενον, έχω προγόνους μου τα πετεινά και τις κοκόρες τ’ουρανού, με μια μόνο λέξη, το λάτρεψα…
10/10 ασυζητητί…

ΕΚΑΤΟ ΧΡΟΝΙΑ ΜΟΝΑΞΙΑ
Gabriel Garcia Marquez
Μετάφραση: Κλαίτη Σωτηριάδου – Μπαράχας
Εκδόσεις Λιβάνη, 1983
Σελίδες 509