Σάββατο, 27 Αυγούστου 2016

Σταθμός έντεκα - Emily St. John Mandel


Δεν είμαι φαν ούτε της επιστημονικής φαντασίας ούτε των χολιγουντιανών ταινιών όπου ο πλανήτης καταστρέφεται από έναν κομήτη, μια πανδημία ή ένα πυρηνικό ολοκαύτωμα… Πώς τώρα με έπεισε η συμπαθής κατά τα άλλα πωλήτρια για ένα τέτοιο ανάγνωσμα (μάλλον μεθυσμένο ήμουνα και γι’αυτό οι προτροπές της ήχησαν σαν σειρήνες στ’αυτιά μου…) Εν ολίγοις, όταν γύρισα στη φωλιά μου και διάβασα το οπισθόφυλλο πως μια παγωμένη νύχτα, κατά τη διάρκεια της παράστασης του ‘Βασιλιά Ληρ’ πεθαίνει από έμφραγμα ο βασικός ηθοποιός, ο Άρθουρ Λιάντερ και πως λίγες ώρες αργότερα ξεσπάει μια πανδημία γρίπης (η γρίπη της Γεωργίας) και μέσα σε λίγες ώρες, άντε λίγες μέρες το 99% του παγκόσμιου πληθυσμού βλέπει τα ραδίκια ανάσκελα και bye bye η ζωή στον πλανήτη Γη όπως την ξέραμε, το πήρα το βιβλιαράκι το στόλισα ωραία – ωραία στο ράφι της βιβλιοθήκης και ούτε γάτα ούτε ζημιά…
Έλα όμως που ‘πενία τέχνας επεξεργάζεται’ και ένεκα αφραγκίας είπα να του δώσω μία ευκαιρία. Και το ξεκίνησα. Και το προχώρησα. Και το τελείωσα.
Μετά λοιπόν την πανδημία, οι άνθρωποι επιστρέφουν στην 'εποχή των σπηλαίων’ που λέει ο λόγος γιατί  βενζίνη, αντιβιοτικά, ηλεκτρισμός , ίντερνετ, μεταφορές και όλα τα ωραία και τα καθημερινά που έχουμε συνηθίσει γιοκ. Η βία εξαπλώνεται, οι λίγοι επιζήσαντες προσπαθούν με νύχια και με δόντια να μείνουν επιζήσαντες.
Αν και οι ήρωες είναι αρκετοί και φαινομενικά άγνωστοι μεταξύ τους, η συγγραφέας σιγά – σιγά ενώνει το κουβάρι των ζωών τους πριν ή μετά την καταστροφή. Το ‘αγαπημένο’ παρελθόν μπερδεύεται άλλοτε με το ζοφερό παρόν και άλλοτε με το άγνωστο μέλλον. Υπαρξιακές αγωνίες, μεσσίες και προφήτες, μετατραυματικό στρες, βία και καλοσύνη. Και μέσα σ’αυτό το πήγαινε – έλα στο χρόνο, εκείνο που μοιάζει να μένει ακλόνητο είναι η τέχνη: το θέατρο και δη ο Σαίξπηρ (η συγγραφέας κάνει αρκετές αναφορές – συμβολισμούς με τον Σαίξπηρ και πως επηρεάστηκε από την πανούκλα της εποχής του κτλ κτλ), η μουσική (μια μουσική μπάντα η Περιπλανώμενη Συμφωνία) κι ένα κόμικ που ποτέ δεν δημοσιεύτηκε ο «Σταθμός Έντεκα».
Η αλήθεια είναι πως δεν μπόρεσα να καταλάβω γιατί αφού δεν υπήρξε πυρηνικό ολοκαύτωμα, μόλυνση τροφών και νερού, ο κόσμος πήγε τόσο πίσω αλλά τέλος πάντων… Αυτό το κομμάτι μου άφησε κενά. Όπως και τα κομμάτια που περιπλανώνται οι ήρωες στις κατεστραμμένες πόλεις μου φάνηκαν αδύνατα σε αντίθεση με τα flash back στο παρελθόν. Παρά τα κενά ωστόσο που έβρισκα, η αγωνία μου ήταν μεγάλη για να δω τι θα γίνει, ο ζόφος με ακολουθούσε παντού και ο ήχος των ξεκούρδιστων οργάνων ενοχλούσε τ’αυτιά μου. Η παρουσίαση του Δρ. Έντεκα και της Υποθάλασσας από το κόμικ τόσο παραστατική, που ήταν σαν το διάβαζα από τη Marvel. Το βλέπω να ‘ρχεται οσονούπω.
Εν κατακλείδει αν και δεν είμαι λάτρης του είδους ούτε έχω την ανάλογη αναγνωστική εμπειρία, ήταν ένα ανάγνωσμα γρήγορο, ζοφερό, υπαρξιακό και μάλλον αισιόδοξο. Και φτάνεις στο συμπέρασμα πως σε κάποιες καταστάσεις  είναι καλύτερα να ξεχνάς τελείως το παρελθόν και να κάνει delete στο σκληρό δίσκο του εγκεφάλου σου.
Μου άρεσε. Αν και δεν ξέρω πόσο εύκολα θα επιλέξω ένα άλλο μετααποκαλυπτικό (sic) μυθιστόρημα για να διαβάσω. Τα αφήνω στους λάτρεις του είδους.
Ένα 8/10 από μένα χωρίς μέτρο σύγκρισης…

ΣΤΑΘΜΟΣ ΕΝΤΕΚΑ
Emily St. John Mandel
Μετάφραση: Βάσια Τζανακάρη
Εκδόσεις Ίκαρος, 2016

Σελίδες 452