Δευτέρα, 26 Δεκεμβρίου 2016

Η καρδερίνα - Donna Tartt


Μ’άρεσε, δεν μ’άρεσε, μ’άρεσε, δεν μ’άρεσε… ακόμα ν’αποφασίσω… Είχε κομμάτια που τα λάτρεψα κι έλεγα να μην τελειώσει κι είχε κομμάτια που ‘χα πεθάνει από τη βαρεμάρα κι άφηνα το βιβλίο να λιάζεται κάτω από τον παγωμένο ήλιο του Δεκέμβρη…
Η Donna Tartt επιστρέφει μετά από 11 χρόνια με το νέο της μυθιστόρημα… Λίαν χορταστικό, τόσο που μπορεί να σου πέσει και βαρύ στο στομάχι, κοντά στις 1.000 σελίδες. Οι κριτικοί το χαρακτήρισαν ‘βιβλίο ενηλικίωσης’, εγώ πάλι έχω τις ενστάσεις μου γιατί δεν θεωρώ ‘βιβλία ενηλικίωσης’ τα μυθιστορήματα που έχουν κεντρικό ήρωα ένα παιδί που απλώς περνάει από την εφηβεία και μετά τον συναντάμε κι ενήλικα. Βιβλία ενηλικίωσης (κατ’εμέ πάντα) είναι τα βιβλία όπου ο μικρός ήρως, υποχρεώνεται να μεγαλώσει με όλη τη σημασία της λέξης, να ωριμάσει δηλαδή, μέσα από διάφορες δύσκολες καταστάσεις αφού έχει περάσει όλα τα δεινά της μοίρας του. Όμως εδώ ο Θίο Ντέκερ, περνάει τα χίλια κακά της μοίρας του αλλά δεν ωριμάζει...
Ο Θίο μένει άξαφνα ορφανός από μητέρα μετά από μία τρομακτική έκρηξη στο Μητροπολιτικό Μουσείο της Νέας Υόρκης. Βγαίνοντας από τα συντρίμμια θα ‘πάρει’ μαζί του την «Καρδερίνα», ένα master piece του Ολλανδού ζωγράφου Φαμπρίτσιους που θα το κουβαλάει σε όλη του τη ζωή ως κόρη οφθαλμού. Στο πεδίο της έκρηξης θα γνωρίσει λίγο πριν πει το τελευταίο «πάτερ ημών» κι έναν ηλικιωμένο έμπορο έργων τέχνης που θα τον εφοδιάσει με ένα δαχτυλίδι. Θα μείνει για λίγο καιρό με την οικογένεια του Άντι, του καλύτερου του φίλου, μέχρι που θα εμφανιστεί ο εξαφανισμένος πατέρας του μαζί με τη φιλενάδα του και θα τον πάρει στο Λας Βέγκας… όμως κι ο πατέρας θα αποδημήσει άξαφνα εις Κύριον και λοιπά και  λοιπά… Και φυσικά στο Λας Βέγκας, γνωρίζει τον Μπόρις, έναν άλλον έφηβο – παρία που ανακαλύπτουν μαζί τη ζωή και τα πάσης φύσεως ναρκωτικά.
Στα δικά μας τώρα…
Στην αρχή, το βιβλίο ήταν απίστευτα δυνατό, δεν ήθελα να το αφήσω… όλα αυτά τα κομμάτια περί τέχνης, περί έκρηξης, τα περί μετά της έκρηξης, το πώς αισθανόταν ο Θίο χωρίς τη μητέρα του, οι άνθρωποι που τον αγαπούσαν, η οικογένεια Μπάρμπορ… μια χαρά…
Κι έπειτα έρχεται το Λας Βέγκας κι ήταν σαν να ήταν άλλο βιβλίο… Πολλές, υπερβολικά πολλές σελίδες για να βλέπουμε τον Θίο και τον Μπόρις να δοκιμάζουν ό,τι ναρκωτικό έβρισκαν στο δρόμο τους, αλλά εντάξει δεν είχαν γίνει ‘τζάνκι’ και καλά…
Και μετά ο θάνατος του πατέρα του Θίο, η άτακτη φυγή του Θίο για να μην πέσει στα χέρια της πρόνοιας κι ο γλυκός Χόμπι, ο αγαπημένος μου ήρωας, εκείνος ο καλοσυνάτος γίγαντας που τον περιμαζεύει και τον συντρέχει και τον εκπαιδεύει και… και… και… και είναι πάντα εκεί και που θα ήθελα πολύ να έχω κι εγώ έναν τέτοιο ήρωα στη ζωή μου…
Δεν έχω να πω τίποτα για τη γραφή τη Tartt, το ‘χει η γυναίκα, ταίριαζε στο στυλ μου, λάτρεψα κι όλες αυτές τις συνεχείς αναφορές σε έργα τέχνης και σε μεθόδους συντήρησης επίπλων (είμαι και σε κάποια ηλικία και είμαι υπέρ των συντηρήσεων παλαιών ειδών παντός τύπου)… Όμως βρήκα τους ήρωες χάρτινους, χωρίς βάθος και ουσία… ιδίως οι περιφερειακοί ήρωες, που σε ένα τόσο μεγάλο βιβλίο λογικά θα έπρεπε να πάρουν μία μεγαλύτερη υπόσταση, δεν σκιαγραφούνται, δεν… δεν… δεν… δεν αγγίζουν βρε παιδί μου…
Ειλικρινά δεν μπόρεσα να καταλάβω την τόση εμμονή με τα ναρκωτικά… υποτίθεται ότι ο Θίο και ο Μπόρις είναι μαστουρωμένοι όλη την ώρα, με ό,τι βρίσκουν μπροστά τους, με ό,τι καταπίνεται και ό,τι σνιφάρεται αλλά μετά από τόσα χρόνια, κανείς δεν έχει καταλάβει τίποτα, οι δυο τους λειτουργούν μια χαρά, δεν έχουν συμπτώματα… ή εγώ είμαι βαθιά νυχτωμένο περί των ναρκωτικών και τα junkie τα οποία μένουν πέριξ της φωλιάς μου είναι άλλου παπά ευαγγέλιο ή η Tartt κάπου τα μπέρδεψε τα πράγματα…
Εν ολίγοις, ωραία γραφή, κομμάτια που λάτρεψα και κομμάτια που σκυλοβαρέθηκα, στην υπόθεση λίγο απ’όλα ένας αχταρμάς και τέχνη και μετατραυματικό στρες και ναρκωτικά και πλατωνικός έρωτας και γκαγκστερικές συμμορίες και καλοί και κακοί και πλούσια κοινωνία και λούμπεν τύποι… απ’όλα έχει ο μπαχτσές, δεν μπορεί σε κάτι θα τον πιάσουμε τον δύσμοιρο τον αναγνώστη…
Το δε τέλος… που ξαφνικά η συγγραφέας αποφάσισε ό,τι φιλοσοφικό δεν μας είπε σε 900+ σελίδες, να μας κάνει φιλοσοφικό κήρυγμα δια στόματος Μπόρις, εντάξει… σηκώνω τα χέρια ψηλά…
Τόσες σελίδες κι ένα τέλος μισερό…
Δεν μετάνιωσα που το διάβασα αλλά δεν σημάδεψε και τον αναγνωστικό μου βίο…
Θεωρώ πως η δουλειά της μεταφράστριας αξίζει τα εύσημα…
Ένα 7/10 νομίζω ότι είναι ό,τι πιο δίκαιο μπορώ να βάλω…

Η ΚΑΡΔΕΡΙΝΑ
Donna Tartt               
Μετάφραση: Χριστιάννα Σακελλαροπούλου
Εκδόσεις Λιβάνη, 2014

Σελίδες 989